Het blijkt dat de duurzame keuzes van acteur Thekla Reuten consequenties hebben gehad voor haar carrière. En: hoe verzet ze zich tegen het brainwashen door reclames (ook van haar kinderen), wat zijn haar tips voor kleding en cadeaus, en dit:
De duurzame dilemma’s, duiveltjes, doelen en dromen van Thekla Reuten, vanuit de Hortus Botanicus in Amsterdam.
SHOWNOTES
Overzicht van duurzame stappen in de film Narcosis (producent: Trent, in Dropbox)
Film for Future
Duurzaamheidspagina van het Filmfonds met tips:
Balkon composttips voor Thekla: DM Marieke op Instagram
Herbruikbaar menstruatieondergoed en cups
o.a.: Snuggs, Lottie’s Period, Yoni, AllMatters, Bamboozy
Mijn beweging tegen schaamte die duurzaamheid tegenwerkt: #SustainabilityAgainstShame
De fotoshoot van Thekla in LINDA. met alleen tweedehands kleding uit de kringloop op Instagram
Anoek Nuyens - De zaak Shell, TATA en sociaal bewogen theater & tv
Thekla op Instagram / Marieke op Instagram
Marieke Eyskoot
Dat er over de hele wereld steeds meer rechtszaken worden gevoerd tegen landen en regeringen om milieurechten, vooral door jongeren. Dat de EU een verbod wil op het verbranden van kleding. En dat ik deze week maar liefst twee keer van verschillende vrienden een heerlijke stapel plantaardige pannenkoeken voorgeschoteld kreeg. Dat zijn een paar van de duurzame dingen die mij raakten deze week.
Maar wat beweegt mijn gast als het over duurzamer leven gaat? Welkom bij Dit is een goede podcast voor een duurzamer leven. Wat super dat je luistert. Mijn naam is Marieke Eyskoot. Ik ben duurzame lifestyle-expert, spreker en presentator van events en op tv.
Vanuit de Hortus Botanicus in Amsterdam bespreek ik elke week met een gast wat je tegenkomt als je je leven probeert te verduurzamen. Iets goed doen en het goed hebben kan heel goed samengaan, maar niet altijd zijn alle keuzes zo duidelijk. Wat is slim om te doen en wat minder? Wat lukt heel goed, maar niet altijd? En wat houdt je tegen?
Waar schaam je je voor en wat inspireert je? Natuurlijk delen we tips, maar we duiken ook dieper in wat nou maakt dat we doen wat we doen. Hopelijk herken je er iets in en helpt het je om stappen te zetten, want zonder dat jij dat blijft doen, lukt het niet.
Ik probeer dat makkelijker te maken door deze podcast en bijvoorbeeld door mijn boek Dit is een goede gids voor een duurzame lifestyle. Omdat we iedereen nodig hebben voor een duurzamere toekomst. Jou als luisteraar, maar ook onze gast van vandaag.
En dat is niemand minder dan Thekla Reuten, een van de beste en internationaal meest bekende acteurs van ons land. Ze brak wereldwijd door met haar hoofdrol in De Tweeling, alweer ruim twintig jaar geleden. Ze stond tegenover George Clooney in The American, speelde met Jennifer Lawrence in Red Sparrow en ze straalt in de Netflix-serie Warrior Nun.
Ze is te zien in zoveel fantastische producties, ook veel Nederlandse. Ik kan ze niet allemaal opnoemen. Ze won vorig jaar een Gouden Kalf als beste acteur in Narcosis. Ga het gewoon allemaal bekijken, zou ik zeggen.
En dan ook meteen een van mijn lievelingsfilms. Ik denk dat jij wel weet welke dat is: Schone Handen. Ik beken hier gewoon eerlijk dat ik deze film zo nu en dan weer eens opzet. Eigenlijk omdat ik jou gewoon zo heerlijk vind. In het Amsterdams.
Dan zul je de hele podcast maar in het Amsterdams moeten doen.
Ik vind dat gewoon gezellig. En het klinkt een beetje raar als ik dat zo zeg. Een beetje alsof ik een stalker van jou ben. Maar Thekla is ook een goede vriendin van mij. En dat is misschien nog wel een van de belangrijkste dingen uit dit rijtje.
Welkom. Dank je wel. Wat fijn dat je er bent.
Dank je wel. Fijn om hier te zijn.
Hoe is het om hier te zijn, zo in de Hortus na sluitingstijd?
Dames en heren, jongens en meisjes, ik zit hier in het donker in de Hortus, tussen alleen maar enorme planten en bomen. Ik zie buiten nog een soort donkerblauwe lucht. Het is ook heel mooi uitgelicht altijd, maar het is vooral heel stil. Niet stil van een studio, maar gewoon stil omdat het hier stil is.
Stil van de natuur. Zullen we een klein beetje stilte mee laten luisteren?
Het waait hard. Dat hoor je.
En als je wilt kijken, kun je ons ook zien op YouTube. Deze podcast is ook te bekijken. En op socials laten we wat zien van hoe het hier is.
Thekla en ik leerden elkaar ongeveer zeven jaar geleden kennen, omdat ik jou interviewde voor mijn boek. Een van de dingen die ik zo geweldig aan jou vind – en dat zijn er heel veel – is dat je je platform en alles wat je bent en doet ook heel erg inzet voor een duurzamere wereld. Je bent eigenlijk ook een soort ambassadeur van een duurzamere lifestyle. Daarom wilde ik je graag interviewen voor mijn boek.
Dat gesprek liep volledig uit de hand. Nee, maar echt. Het duurde uren. Dat proberen we de luisteraars deze keer niet aan te doen. Maar goed, wij kunnen dus lang praten en dat konden we die eerste keer ook al.
Maar jij gaat mij nu heel goed structureren.
Dat weet je. Want ik weet al dat dit kan gebeuren. We zien elkaar ook te weinig, vind ik. Dus als vrienden dacht ik: ik start een podcast, dan kan ik jou zien. Laten we meteen van start gaan.
We beginnen met de worsteling van de week. We delen allebei iets wat we misschien niet zo duurzaam deden, of wat misschien wel heel duurzaam was, maar eigenlijk toch niet zo leuk. Jij eerst.
Nou, het is vandaag 11 december, dus ik reken 5 december nog even goed voor afgelopen week.
Zeker. Het is 2023, was je laatst.
Ja. Het gaat over Sinterklaas. Dat is wel een worsteling als je daar duurzaam naar wilt kijken.
Feestdagen.
Ja, en dan speciaal Sinterklaas, omdat dat voor kinderen is. Voor kleine kinderen. Nou is het zeker zo dat mijn kinderen van alles over duurzaamheid meekrijgen. Ook soms tot vervelens toe. Zo noemde mijn oudste zoon mij een tijdje geleden zijn “tweedehands moeder”, omdat hij tweedehands kleren kreeg. Regelmatig. En af en toe wel eens iets nieuws.
Dat vond ik eigenlijk ook wel heel geinig.
Ik vind het een geuzennaam.
Ik ook. Ik vind hem wel cool, moet ik zeggen. Maar goed, er zit natuurlijk wel iets onder. En dat is hier wel parallel mee.
Er is een enorme druk in de maatschappij. Gewoon al als je de Albert Heijn binnenloopt. Ik weet niet, al zes maanden geleden lagen er al pepernoten, bij wijze van spreken. En we hebben ook recent Halloween gehad. Daar schrok ik echt van.
Ik kwam nietsvermoedend binnen en ineens stond er een enorm Haribo-rek dat er normaal nooit staat. Dat zien kinderen natuurlijk meteen. En er staat dan ook iets op van: zorg dat je het in huis hebt, zodat je geen flater slaat. Er staat echt zoiets van: je moet dit wel in huis hebben, want ze komen. En je kunt je doodschamen als je het niet hebt.
Zoiets, ja.
Maar met Sinterklaas is het natuurlijk zo dat dat hét kinderfeest is dat ook zo wordt opgeklopt. Het inspelen op kinderharten is wat dat betreft heel geniepig. Heel makkelijk.
Het is een soort dilemma. Want het is ook de ene keer in het jaar dat ik dan denk: er geeft dus eigenlijk iemand anders iets. Dus dan kan het misschien wel een plastic poppenhuis zijn, wat echt een enorme wens is. Iets wat ik zelf nooit zou geven.
Dat soort dilemma’s dus. En ik voelde dit jaar ook extra hard hoe ontzettend privileged we zijn. Dat we binnen zitten in de warmte en dat er helemaal een spektakel wordt opgetuigd, er wordt op de deur geklopt en er staat gewoon een zak met cadeautjes.
Bijna extra pijnlijk met alles wat er in de wereld gebeurt. En dat lijkt elk jaar nijpender te worden.
Nou, we proberen wel gewoon het huisje bij het schuurtje te houden, zoals dat op z’n Nederlands zo mooi heet.
Oké, doe maar even de uitleg daarvan.
Het huisje bij het schuurtje houden betekent: niet overdrijven. Je hoeft geen tien cadeaus te hebben. Er zit ook altijd wel iets praktisch bij. De ene heeft sokken nodig, de ander een pyjama. Dat soort dingen.
Dus in die zin is het wel bescheiden. Maar nog steeds. Ik vind dat heel lastig. En vooral die commercialiteit eromheen.
Bij allerlei andere feestdagen kun je dat goed uitleggen aan je kinderen. Maar dit is zo’n feest dat door het opgeklopte karakter lastig is. Dat is eigenlijk wat ik probeer te zeggen.
Daar hadden we het eerder ook over, dus dat klopt. Ik denk dat heel veel mensen dit herkennen. Dat je tegelijkertijd iets leuks wilt doen voor je kinderen en ze dat ook wilt geven.
En inderdaad, los van wat er op allerlei plekken in de wereld gebeurt, waar we ons natuurlijk ontzettend veel van aantrekken, wil je je kinderen het beste en het mooiste geven. En de fijnste ervaringen. Dat lijkt me heel logisch.
Vooral als ze nog geloven.
Dat is natuurlijk prachtig.
En dat sprookje wordt op zo’n manier geschilderd. Weet je wat ook zo heftig is? Bij de Albert Heijn komt er dan een bol.com-gids. Dat weten zij echt al. Die gids komt en daar gaan ze dan dingen uit knippen.
En daar zitten tegenwoordig QR-codes op elk cadeautje. Dus ouders hoeven alleen maar te scannen en dan zijn ze er. Maar goed, zodra dat sprookje doorprikt wordt, en we vertellen dat het een totaal bedacht verhaal is, dan vertellen we natuurlijk wel waar het ooit vandaan kwam.
Ja, dat lijkt me.
En daar zit een goed hart achter. En een goede heiligman. En dan kun je daar ook weer veel meer mee gaan doen. Veel bewuster. En bijvoorbeeld ook dingen in de zak stoppen die voor andere kinderen zijn. Dat soort ideeën.
Die ideetjes zijn er wel, maar in deze periode is het nog worstelig.
We hebben er trouwens ook gewoon heel erg van genoten. Want dat is ook suf om niet te zeggen.
Dat wilde ik vragen. Want was het ook gewoon fijn?
Ja, zeker. En ze zeiden ook echt heel erg dank je wel en ik ben zo blij. Dat is echt heel fijn om te merken.
Ik vind avocado’s altijd een worsteling. Dat wilde ik nog even zeggen. Standaard. Altijd. Af en toe altijd een worsteling.
Terecht, denk ik. Ik vind ze gelukkig niet zo lekker. Waar ik wel een groot fan van ben, is de sauna. En dat vond ik deze week heel specifiek een worsteling.
Ik was in de sportschool. Dat was een sportschool waar een infraroodsauna bij zat. En dat vind ik dan op zich wel iets fijner, omdat het echt op je lijf kan stralen. Dat vond ik dus fijn. Ik doe dat zo nu en dan wel eens, echt veel minder dan ik zou willen en ook minder dan ik deed. Maar ter ontspanning, of als ik ergens last van heb, helpt het me wel heel erg.
Ik heb niet heel veel in mijn leven waarvan ik het makkelijk vind om echt even in ontspanning te blijven. Ik ben wel redelijk aan, over het algemeen.
Waarvan?
Acten.
Maar waarom is het een worsteling? Is dat vanwege het water? Vertel eens.
Nou ja, komt-ie. Ik zat in een infraroodsauna waar meerdere mensen in kunnen. Er waren tien plekken. Je kon ook gewoon de helft aanzetten. Dat vond ik fijn, dus dat had ik gedaan.
Er kwam vrij snel een ander meisje bij. Ik dacht: nou, nog beter. Want dan zijn er in elk geval twee. Er stonden er vier aan, denk ik. Je kunt denken: sauna, iemand erbij, niet lekker. Maar ik dacht juist: top, helemaal goed. En ook duurzamer verdeeld.
En toen zette zij die andere knop aan, waardoor alles aanging. En mijn hele ontspanning was weg. Dat is letterlijk wat er gebeurde.
Ik heb me daar dus de hele tijd mee beziggehouden. Ga ik iets zeggen? Ga ik het uitleggen?
Ga ik het helemaal uitleggen?
Exact. Ik heb iets gedaan wat mislukt is. Ik heb op een knop gedrukt in de hoop dat dan mijn helft uit zou gaan en ik naar haar kant toe zou komen. Ik dacht: dat vindt ze misschien niet leuk, maar dan delen we het in elk geval.
Maar dat gebeurde dus niet. Daardoor denk ik dat hij nog langer aan is geweest. Dus ik zat nog langer in die situatie. Het had geen zin meer.
Ik had gezegd bij de leiding: hang een bordje op. Zet zo min mogelijk knoppen aan. Dat zou je ook kunnen.
Dit is letterlijk wat ik wilde. Maar ik liep weg en daar was niemand. Dus ik heb voor mezelf genoteerd: de volgende keer dat ik daar ben en ik zie iemand, ga ik het meteen zeggen. Op een soort vriendelijke manier. Zo van: hoe fijn is het als ze al aanstaan, dan kun je daar lekker bij gaan zitten.
Dat was mijn worsteling. Het ging erom dat iemand naast je gaat zitten.
Want het ging erom dat ze dan naast jou moest gaan zitten.
Er waren vier plekken. Ze hoefde niet eens direct naast mij. Het was een vrij grote ruimte. Ik zat helemaal in het ene hoekje. Ze had ook twee of drie plekken ertussen kunnen laten. Dat had echt gekund.
Voor de duidelijkheid wil ik wel even zeggen dat jij gewoon prima naar de sauna kan gaan. Dat het ook gezond is. En ook duurzaam, omdat je gezond blijft. Dat is goed voor je immuunsysteem.
Dank je wel. Lieve Thekla.
Naast dat jij een geweldig acteur bent, zet je je ook echt heel erg in voor een duurzamere film- en televisie-industrie. Je was in het verleden ambassadeur van de Green Filmmaking Competition. Niet dat je dat nu niet meer bent, maar die competitie bestaat niet meer.
Je laat je heel erg horen voor Film for Future. Dat is een organisatie die er nu is om te proberen de industrie te verduurzamen. Hoe duurzaam is jouw industrie nu?
Die zoektocht begon eigenlijk echt twaalf jaar geleden. En er is in die twaalf jaar gelukkig wel echt veel gebeurd. De British Film Council had twaalf jaar geleden al zoiets, maar in Nederland was dat toen nog helemaal niet.
Film is echt fantastisch om duurzaam naar te kijken. Omdat filmen eigenlijk een soort biotoop is. Je hebt een set, je hebt energie nodig voor vervoer en licht, het licht zelf, make-up, kleding, eten en locatie. En hoe je omgaat met de locatie, dus met de aarde of met iemands huis.
Dus al die dingen zitten erin. Ook art department: decor, bouw, hergebruik. Er valt heel veel te hergebruiken en er zijn heel veel bewuste keuzes te maken.
Het is een soort kleine testcase voor de hele samenleving.
Ja. Het is een wereld op zichzelf. En dan ook nog reizend. Dus je kunt op allerlei plekken weer dingen ontdekken.
Er is al heel veel gebeurd, ook omdat duurzaamheid zelf zo is ontwikkeld. Toen we daarmee begonnen, kon je met elektrische auto’s bijvoorbeeld maar een hele korte radius rijden. Dat is nu veel beter. Dus technologie helpt enorm.
Maar het blijft altijd zo dat als er tijdgebrek is of geldgebrek, duurzaamheid als eerste onder druk komt te staan. Er zou veel meer een wilsbesluit moeten worden genomen: er is geen andere manier dan dat we het op de beste manier gaan doen.
Er zijn inmiddels zoveel mensen die hier specifiek voor zijn opgeleid. Experts, ook voor de filmwereld. Bij Narcosis, waar ik het Gouden Kalf voor heb gewonnen, is de film helemaal CO₂-neutraal gemaakt. Dat is echt te danken aan de producent, Trent, die daar een voorloper in was.
Er was iemand op de set die dat bewaakte. En het is ook echt een cultuurverandering. En de hele klimaatcrisis is eigenlijk een cultuurverandering, als we dat echt zo willen zien.
En die cultuurverandering op de set moet ook met een beetje vrolijkheid en positiviteit worden geholpen. Want soms kom je echt nog basisfouten tegen. Waterflesjes bijvoorbeeld. Dat kan gewoon echt niet meer.
Maar er is wel heel veel gebeurd. En mede doordat technologie zich ontwikkelt, en doordat er steeds meer mensen zijn die dit aanzwengelen. Zoals Laurette en Iris, die Film for Future hebben opgezet.
Maar dan nog hoor ik van hen ook best wel deprimerende verhalen. Dat ze soms nog steeds tegen hele basale dingen aanlopen.
En ook met Film for Future, waar ik onderdeel van ben, hoor ik nog steeds dat simpele dingen voor veel mensen nieuw zijn. Gelukkig zijn er inmiddels kostumiers die het doen, mensen op allerlei plekken die dit echt willen en er ook echt naar handelen. En een voorbeeld doet volgen.
Als je laat zien dat het in de praktijk kan, dan werkt dat. En het grappige is, en dat weten we eigenlijk al sinds de Green Filmmaking Competition van twaalf jaar geleden, dat het vaak ook gewoon voordeliger is. Als je het eenmaal in gang zet en er echt voor gaat, dan bespaar je uiteindelijk ook kosten.
Mooi. We zullen Film for Future en een aantal van deze initiatieven ook in de shownotes zetten, voor wie luistert en denkt: hier kan ik iets mee.
Jij maakt als persoon ook best duidelijke keuzes. Ik ben benieuwd hoe jij daarmee omgaat, zodat je er zelf achter kan blijven staan, in deze wereld die je soms een bepaalde kant op duwt.
Dat is een heel proces geweest. En dat is misschien ook goed om te zeggen tegen de luisteraars: als je hiermee begint, dan is het een proces. Dat zeg jij ook heel duidelijk in je boek. Het is een startpunt. Perfectie hoeft niet. Ga gewoon beginnen met wat makkelijk is.
Waar ik echt jaren over heb gedaan, is kleding. En hoe je eruitziet. Dat is voor acteurs een enorm groot onderdeel van het vak. En zeker voor actrices. Inmiddels ook voor acteurs, want mannen komen daar steeds meer bij.
Zodra je bepaalde merken draagt, draagt dat echt bij aan je status. Kijk naar rode lopers, naar grote festivals, de Oscars. Louis Vuitton, Chanel, Gucci. Al die merken, waar enorme bedrijven achter zitten, sturen kleding op.
Als je op een bepaald niveau zit, krijg je pakketten. Heel veel pakketten. Dan hangen er ineens twintig of dertig looks waar je uit kunt kiezen. Dat is een systeem waar acteurs aan gewend zijn geraakt. Wij zijn daar allemaal aan gewend geraakt.
Als wij worden geïnterviewd, doen we pers. Dat doen we over het algemeen onbetaald. Dat hoort bij je werk, want je promoot je film. En in bladen staan acteurs en actrices vrijwel altijd in dat soort kleding. Dat zijn ook de merken die die bladen sponsoren. Het is een hele kluwen van kapitalisme die aan elkaar hangt.
Ik ben daar nooit in meegegaan. Omdat ik daar altijd intuïtief een soort gevoel bij had van: nee. Ook al kon ik dat in het begin nog niet helemaal plaatsen.
Er waren openingen van winkels in de P.C. Hooftstraat, bijvoorbeeld Burberry. Dan werden acteurs en actrices uitgenodigd en dan ging je die avond weg met een Burberry-jas. Ik ging daar niet naartoe. Dat heb ik echt nooit gedaan. Ik had daar gewoon een rare knop bij in mijn maag.
Steeds meer begreep ik: ja, dan lopen we dus allemaal in dezelfde jas. En ik had heel snel het gevoel dat we een soort uithangborden en reclameborden waren.
Ik hou ook heel erg van esthetiek. Van mooie materialen. Van kleding en wat het doet als je het draagt, wat je vertegenwoordigt. Ambacht. Daar ben ik mee opgegroeid. Audrey Hepburn, Katharine Hepburn. Prachtige kleding, ook mannenkleding.
En dat is natuurlijk ook precies waar ze op inspelen. En waarom acteurs en actrices vaak ook mooie mensen zijn. Gelukkig verandert dat een beetje, want het is zo saai als iedereen er hetzelfde uitziet.
Maar dit is kapitalisme puur sang. En ik merkte – en dat was het heftigste – dat het iets deed met mijn carrière dat ik daar niet in meeging. Dat besefte ik pas later, met terugwerkende kracht.
Dat lijkt me heftig om te realiseren.
Ja. Dat besef kwam pas een paar jaar geleden. Dat ik dacht: oh ja, fuck, dat heeft dus echt consequenties gehad.
Dat is een deel van mijn woede over het kapitalisme. En woede is gewoon het juiste woord. Het is zo verweven geraakt met onze industrie, terwijl er zoveel bewuste en toffe mensen in zitten.
Ik noem bijvoorbeeld Cate Blanchett. Die heb ik zo hoog zitten in mijn vak. Zij krijgt fantastische rollen en heeft het geld niet nodig. En toch doet ze contracten en reclames. Dat vind ik heel moeilijk om te zien.
Dus je vroeg net waar het wringt. Waar ik het moeilijk vind om me lekker te voelen in mijn vak. Ik heb me heel onzeker gevoeld. Ik voelde: ik doe niet mee in die stroom van producten en status.
Dat gevoel van onzekerheid kwam dus doordat ik niet meedeed in die schwung. Met al die producten en al die dingen. En gelukkig is de wereld ook verder gegaan, waardoor ik daar later wel iets tegenover kon zetten.
Voor mij was de komst van Ronald van der Kemp echt een enorme opluchting. Hij was de eerste die ethische luxe serieus neerzette. Hij kwam uit allerlei grote modehuizen en heeft op een gegeven moment gedacht: dit trek ik niet meer. Al die collecties, vijf keer per jaar, dat tempo.
Hij is teruggekomen naar Amsterdam en opnieuw begonnen. En hij doet het. Hij maakt kleding die mensen heel graag willen dragen. En hij heeft bijvoorbeeld geen seizoenen, maar wardrobes. Dus als ik iets van hem mag dragen, wat ik gelukkig mag, dan kan ik ook iets kiezen uit een wardrobe van tien jaar geleden. Dat maakt niet uit. Alles heeft dezelfde waarde.
En hij doet dat natuurlijk ook op een duurzame manier.
Ja, absoluut. En hij wordt wereldwijd gedragen. Door artiesten in Azië, door Celine Dion, door Taylor Swift. Bij Cate Blanchett lag ook een look van hem. Maar zij krijgt daarnaast nog vijfentwintig andere dingen toegestuurd.
En dat is precies het punt. Het heeft niets te maken met de schoonheid van die kleding. Maar als er Gucci’s, Chanel’s en alles naast ligt, dan verdwijnt dat duurzame idee. Dan doet ze die look niet aan. En dat is geen onwil, dat is gewoon het systeem.
Ik wil dit niet alleen bij acteurs en actrices leggen, maar het is wel zo dat wij hier enorm aan gewend zijn geraakt. En daar komt ook een bepaalde arrogantie bij kijken in hoe er met spullen wordt omgegaan.
Kleding wordt soms niet eens teruggestuurd. Er worden labels uitgeknipt. Met een bepaalde status ben je eraan gewend geraakt dat je vindt dat je daar recht op hebt. Dat je spullen mag houden. En dat kan ook, omdat die bedrijven het zich kunnen permitteren. Het zijn miljardenbedrijven.
Maar dat maakt het totaal onduurzaam en ook onethisch. En het creëert een manier van denken. Daarom zie ik dit ook als een oproep aan acteurs en actrices om hier echt over na te denken als je samenwerkingen aangaat.
Dat geldt trouwens net zo goed voor sporters. Als jij in Nike of Adidas loopt, en er zijn arbeiders die hun loon niet krijgen, dan moet je daar als sporter iets mee doen. Er zijn voorbeelden geweest waarbij arbeiders letterlijk een vergadering binnenliepen om hun loon te eisen.
Dan vind ik dat je als gezicht van zo’n merk meteen je naam moet inzetten en moet zeggen: luister, ik draag jullie spullen, zet dit recht. Je hebt daar een heel team voor. Gebruik die macht.
Die macht wordt nog veel te weinig ingezet. En ik heb daar enorm veel respect voor, hoe jij dat doet. We hebben voorbeelden nodig om te laten zien dat het kan, ook al heeft het consequenties.
Ik herken het ook. Ik word gevraagd om dingen te promoten, te dragen, te delen op socials. Maar onafhankelijkheid staat bij mij heel hoog. Ik wil dat mensen weten dat ik iets zeg omdat ik het meen, niet omdat ik ervoor betaald word of het gekregen heb.
Anders krijgt degene die het meeste kan betalen de macht over informatie. Dat is gevaarlijk. Ook binnen duurzaamheid zie je dat: influencers, kortingscodes, status. Dat wordt een nieuwe markt.
Ik draag in veel optredens vaak hetzelfde. Ik heb zelfs een talkshow bij Dutch Design Week gedaan waarin ik elke dag dezelfde outfit droeg. Dat roept vragen op. Want de norm is: als je op tv bent, heb je altijd iets nieuws aan.
Maar waarom zeggen we niet: wat leuk dat je die jas nog steeds draagt. Wat goed dat je er zo voor zorgt. Dat zou ook een compliment moeten zijn.
Ja, dat zou fantastisch zijn. Dat nieuwslezers gewoon een hele week dezelfde jas dragen.
Daar is zelfs al eens een experiment mee gedaan.
Mijn jas komt trouwens van de kiloshop. Jaren geleden al. En ik denk soms wel: zal ik een nieuwe kopen? Maar het is gewoon de beste jas. Hij is warm en hij doet het nog.
Waar komt deze drive bij jou vandaan? Deze betrokkenheid, deze woede ook. Wanneer begon je je hierin te verdiepen?
Mijn drive is eigenlijk – en helaas kan ik het niet heel veel vrolijker maken – angst, woede en hoop.
Maar waar is dat begonnen? Ben je zo opgevoed?
Nee. Ik ben wel bewust opgevoed, maar niet vanuit angst of woede. Ik kom uit een gezin dat niet kwistig was. Mijn moeder is iemand die repareert, die haar schoenen weer lijmt. Dat heb ik wel meegekregen.
We hadden het goed. Ze smeerde wel gewoon dikke lagen chocopasta op je boterham. Dat vind ik heerlijk. Het was niet zuinig-zielig. Maar er was wel bewustzijn over zorgen voor elkaar en zorgen voor de wereld.
Mijn vader had een groentetuin. Hij maakte op een gegeven moment eigen wijn van zijn druiven. We aten uit die tuin. Mijn moeder kookte gezond. Ze is Italiaans, maar kookte ook boerenkool, en heel lekker ook. Dus ik ben wel opgegroeid met het idee dat eten waarde heeft en dat het uit de grond komt, niet uit een zakje.
Maar het moment waarop alles samenkwam, was ongeveer twaalf jaar geleden, toen Mette de Velde mij vroeg voor de Green Filmmaking Competition. Toen ging ik het ineens in mijn eigen vak onderzoeken.
En er is nog iets wat ik vaak vergeet te noemen, maar wat heel belangrijk is geweest. Mijn vader kreeg kanker. Hij kreeg toen een dieet voorgeschreven om zijn lichaam zo sterk mogelijk te maken tijdens de chemo. Dat was het Houtsmuller-dieet en ook een orthomoleculair dieet.
Ik ben dat dieet met hem mee gaan doen. Om hem te helpen en om solidair te zijn. Mijn Italiaanse moeder met haar ossobuco moest ineens helemaal anders gaan koken. Dat was een enorme omslag voor haar, maar ze deed dat waanzinnig.
Dit was bijna drieëntwintig jaar geleden. Toen waren er nog geen avocado’s, geen hummus, geen wortelsap. Volkoren pasta was ook nog niet vanzelfsprekend. Het was echt zoeken. Alles moest volkoren zijn, hele granen, onbewerkt.
Ik begon etiketten te lezen. Elke verpakking. En ik werd daar echt gek van. Je ziet ineens hoeveel ingrediënten erin zitten waarvan je niet weet wat het is. En dat dezelfde stoffen overal weer terugkomen. Dan denk je: waarom zit dit overal in?
Daar werd ik me enorm bewust van. En daar werd ik ook een beetje bang van. En dan ga je ook doorslaan, dat hoort er ook bij. Je wordt een beetje obsessief. Dat is logisch. Dat normaliseert later weer.
Maar dat was wel het begin. Eerst met eten. En daarna breidde dat zich uit naar alles wat je op je hoofd smeert, op je huid, in je haar.
En het werkte ook, toch?
Ja. Het werkte heel erg. Mijn vader is uiteindelijk overleden, maar hij heeft nog drie jaar geleefd. Hij zag er beter uit dan ooit. Hij had een knijtergezonde huid en zijn ogen waren blauwer dan ooit. Hij was lang fit en helder.
Mijn psoriasis verdween volledig.
Het heeft het niet gewonnen, maar het heeft wel iets gegeven. En ja, punt. Dat is zo.
Ik heb je vader nooit gekend, maar ik ken jou. En ik ben hem daar heel dankbaar voor. En ook dankbaar dat jullie die tijd nog hebben gehad.
Dank je. En dat effect, dat je met één verandering begint en dat het zich uitbreidt, dat zie je bij zoveel mensen. Dat is ook het mooie eraan.
We bespreken in elke aflevering een paar vaste, meer persoonlijke vragen. Die heb ik je van tevoren ook even laten weten, zodat je daarover kon nadenken, want ik weet dat jij dat fijn vindt. De eerste is: wat is je duurzame drive?
Dat zijn eigenlijk twee dingen. Mijn woede is een hele grote aanjager. En hoop.
Die woede vind ik ook belangrijk. We mogen best woedend zijn. Er is zoveel wat we maar over ons heen laten komen, waar we aan gewend raken. Niet alleen beelden van verschrikkelijke dingen, maar ook wat ons wordt aangedaan via media en marketing.
Als je daarop gaat letten, zie je hoe diep dat gaat. Dat is ook een project waar ik zelf mee bezig ben. Ik zal een paar voorbeelden noemen, gewoon om te prikkelen.
Laatst lagen er mueslirepen in de winkel en daar stond op: “Goed bezig!” met een uitroepteken. Dan denk ik: helemaal niet goed bezig. Flikker op met die reep. Het is niet goed bezig. Het zit vol rommel en het is verpakt in plastic.
En dat wordt dan ook nog verkocht als iets gezonds of verantwoord.
Precies. Ik vind dat eigenlijk impertinent. Dat kun je gewoon niet maken.
Hetzelfde geldt voor alles rondom menstruatie. Alles wat te maken heeft met bloed en ongesteld zijn. Dat maakt me ook woedend. Ik dacht laatst terug aan mijn jeugd. Ik gebruik nu menstruatieondergoed en een cup. Dat is echt heel bevrijdend. Veel minder vies dan maandverband eigenlijk.
Dat vind ik ook zo onzin, dat we daar niet over zouden mogen praten.
En dat je in reclames nog steeds geen bloed ziet.
Ja. In mijn jeugd gingen alle reclames over dat je het niet ziet, niet hoort, niet ruikt. Niemand heeft er last van. Alsof het er niet mag zijn.
Het gaat er ook over dat anderen niet mogen zien dat jij ongesteld bent. Daar word ik echt woedend van. Want waarom eigenlijk? Als het er niet was, leefden we niet eens.
Alles is erop gericht om ons te laten schamen voor datgene wat het meest natuurlijk is. En dat schaamtegevoel wordt vervolgens opgelost door iets te kopen.
Ja. En dat geldt niet alleen voor vrouwen. Dat geldt voor iedereen. Ik zou het zo fijn vinden als mensen dat gaan doorzien. Dat zou zoveel vrijheid geven, zoveel rust en ontspanning. En ook: minder kopen.
Er is vaak veel weerstand tegen duurzaamheid, omdat mensen het gevoel hebben dat hen iets wordt afgenomen. Terwijl het eigenlijk ook iets kan opleveren. Meer vrijheid, meer kwaliteit.
Ja. Die cultuurverandering is veel groter dan zonnepanelen of elektrische auto’s. Dat moet allemaal, maar de echte verandering zit daarachter.
Het is ook moeilijk, omdat de wereld om ons heen blijft doordenderen vanuit commercie en kapitalisme. Daarom vind ik het zo belangrijk om eerst dank je wel te zeggen. Dank je wel dat we zo lang hebben meegedraaid in dat systeem van groter, sneller, meer voor minder.
Maar nu weten we meer. En als je doet wat je deed, krijg je wat je kreeg. Dus moeten we dingen anders gaan doen.
En dat geldt ook voor individuen. Ik snap dat je die gehaktbal lekker vindt. Ik vind hem ook niet vies. Maar als je één dag minder vlees eet en dat zet iets anders in gang, dan is dat winst.
Ik heb luisteraars gevraagd of ze een vraag hadden voor jou. Ramon stuurde een vraag in.
Er wordt ons van alles aangepraat door bedrijven met veel geld en macht. Hoe kunnen we mensen helpen om andere, duurzamere keuzes te maken? En hoe kunnen we ze bereiken zonder ze af te schrikken?
Hai Ramon. Ja, ik denk dat het antwoord zit in verhalen. Alles wat ons nu beïnvloedt, gebeurt via verhalen die op emotie spelen. Reclame doet dat extreem goed, met enorm veel geld.
Ik beschouw mezelf als verhalenverteller. En ik denk dat we daar sterke verhalen tegenover moeten zetten. In de politiek, in de cultuur, in de media. We moeten een vergezicht schetsen van waar we naartoe willen. Niet alleen wat er niet meer mag, maar vooral wat er wél is.
Het is logisch dat mensen weerstand voelen. We zijn jarenlang gevoed met dit systeem. Dat moet je erkennen. Dan wordt verandering minder bedreigend.
Jij hebt zelf ook kinderen. Ik heb via Patrick Martens een vraag voor je gekregen die hierop aansluit.
Tekla is moeder en heeft volgens mij twee kinderen. Misschien kun je er niet jong genoeg mee beginnen, maar in hoeverre maak je dit onderwerp bespreekbaar met je kinderen? En hoe doe je dat? Hoe praat je met jonge kinderen over duurzaamheid en klimaat?
Dank je wel voor die vraag. Dat is voor mij echt een dilemma. Ik wil namelijk niet een enorm doemscenario boven de hoofden van mijn kinderen laten hangen. Ik wil ze niet belasten met alles wat ik weet of waar ik soms bang voor ben.
Dat gaat soms best ver. Dat ik echt denk: oh god, die worden misschien niet ouder dan dertig. Dat zijn angstbeelden. Dat ga ik natuurlijk nooit tegen mijn kinderen zeggen, maar die gedachten zijn er wel.
Hoe voelt dat, als je dat denkt?
Heel intens verdrietig. Je zet een kind op de wereld omdat je het leven wil doorgeven. Omdat je wil dat het doorgaat, ook na hen en na hun kinderen.
En ik zeg niet dat ik dat altijd letterlijk geloof, maar als je lezingen hoort, bijvoorbeeld van Extinction Rebellion, en je ziet hoe scherp en realistisch alles wordt geschetst, dan weet je gewoon eerlijk gezegd niet wat er gaat gebeuren. Er zijn zoveel tipping points die op het punt staan om om te slaan.
De wetenschap weet ook niet precies wat dat betekent. En de wereld is al zo onvoorspelbaar, met alles wat mensen daar nog bovenop doen.
Dus die gedachtegang is funest. Daar moet ik mezelf echt uit halen. Dan moet ik terug naar het hier en nu. Naar mijn kinderen, die zo in het moment leven.
Daarom vertel ik ze niet de zware waarheden. Kinderen hoeven niet belast te worden met problemen waar ze nog niets mee kunnen. Wat ik wel doe, is ze meenemen naar de natuur. Veel naar het bos, de duinen, de zee.
Ik zie hoe makkelijk dat voor hen is. Mijn zoontje zei een keer: “Ik vind het zo lekker hier.” Alsof hij echt voelde wat wij inmiddels weten: dat de natuur iets met je doet.
We hebben het over dieren niet pesten, niet doodmaken. Dat ze leven. Ze krijgen tweedehands kleding. Ze zien dat ik dat zelf ook draag. Ze zien dat we kleding lenen van vrienden.
Ze zien dat we eten niet weggooien. Dat vlees een dier is. Dat je niet elke dag vlees hoeft te eten. Ze mogen frisdrank af en toe, maar weten dat het suiker is.
Het gaat erom dat ze bewustzijn meekrijgen, zodat ze later zelf keuzes kunnen maken. En vooral dat ze ervaren dat fijne dingen niet altijd geld kosten. Dat je kunt lenen, delen, ruilen. Dat dat normaal is.
Heb jij een duurzaam duiveltje? Iets waar je je voor schaamt, bijvoorbeeld?
Nee, schaamte niet. Ik heb me wel onzeker gevoeld. Dat heb ik eerder al genoemd. Omdat ik dus niet in die Vuitton’s en andere grote merken liep. Terwijl dat eigenlijk wel hoort bij mijn statuur als actrice, of in elk geval zo wordt gezien.
Dat is echt een onderscheid dat wordt gemaakt. Maar gelukkig is de wereld ook voortgegaan. En doordat ik daar met smaak naar ben blijven kijken, heb ik daar wel iets tegenover kunnen zetten.
Ik was bijvoorbeeld heel blij met een shoot die we ooit voor Linda hebben gedaan. Dat was heel zeldzaam: een shoot met alleen maar kleding onder de twintig euro. Alles tweedehands. En het was tof om te laten zien dat het enorm veel smoel heeft en er fantastisch uit kan zien.
Dat is ook een motivatie voor mensen. Want kleding is een gevoelig punt. We denken dat we zijn wat we dragen. Terwijl dat niet zo is. Je hoeft nergens aan te voldoen.
Eigenlijk dwingt het afwijken van die makkelijke paden – fast fashion, goedkope ketens – je om na te denken over wie je echt bent. En hoe je je echt voelt. En dat levert iets veel authentiekers op. Iets tijdlozers.
Dit is eigenlijk de samenvatting van duurzamer leven.
Ja, dat is waar.
Maar mijn echte duiveltje is perfectionisme. Dat is echt mijn grootste valkuil. Ik wilde het allemaal zo goed doen. En dat heeft me lang in de weg gezeten. Ik genoot minder dan nodig was.
Ik hoorde pas veel later dat mensen mij juist heel stijlvol vonden. Dat ik juist een eigen stijl had. Dat had ik mezelf veel eerder mogen gunnen. Ik had alles hetzelfde kunnen doen, maar er lichter in kunnen staan.
Dat herken ik enorm.
Dat snap ik ook, want jij bent ook een perfectionist. En daarom was dat eerste gesprek voor jouw boek ook zo fijn. Omdat jouw uitgangspunt juist is: het hoeft niet perfect. Begin gewoon.
Ik ben iemand die heel veel kennis opslaat. Ik onthoud feiten. Dus ik ben me overal bewust van. Dat maakt het soms zwaar. Terwijl het ook licht mag zijn.
Heb jij een duurzame droom?
Ja. Mijn droom is eigenlijk dat er in de publieke ruimte geen commerciële reclame meer is.
Dat de publieke ruimte weer bestaat uit gebouwen, mensen, bomen en lucht. Dat je niet constant wordt blootgesteld aan commerciële prikkels. Mensen kunnen online kiezen waar ze naar kijken, maar die publieke ruimte wordt ons opgedrongen.
Dat zou zoveel rust geven. Zoveel prikkels minder. Dat lijkt me echt een fantastische wereld.
In die wereld wil ik wonen.
Ik ook.
Ik vraag mijn gasten altijd om een vraag door te geven aan een volgende gast. In jouw geval is dat Nadia Zerouali.
Nadia, ik vind je een enorm inspirerend mens. Ik weet een beetje wat je doet, maar ik ben heel benieuwd hoe jij omgaat met je eigen authenticiteit. Met wie je bent en waar je voor staat, versus commercialiteit.
Hoe bewaak je die grens? Hoe voelt dat? Wanneer wordt het schimmig? Dat is iets waar ik in mijn eigen vak veel over nadenk.
Dank je wel. Dat gaan we aan Nadia vragen. Als je het antwoord wilt weten, luister dan de aflevering met Nadia Zerouali. Ik ben daar zelf ook heel benieuwd naar.
We komen een beetje aan het einde van dit gesprek. Ik moet er toch een eind aan gaan maken, hoe graag ik ook nog veel meer zou willen bespreken. Maar wie weet doen we gewoon nog een keer een deel twee.
Ik ben in.
Goed zo. Dank je wel. Is er iets wat je specifiek meeneemt uit dit gesprek? Iets waar je meteen mee aan de slag wilt, of waar je weer meer over aan bent gegaan?
Nee, ik geloof dat het vooral een heel rond verhaal is geworden. Ik ben gewoon heel blij dat we dit hardop kunnen zeggen. Dat we het kunnen delen. En ook dat er een soort mooie cirkel is.
Dat het ooit begon met dat interview voor jouw boek, en dat we hier nu zitten. En dat jij ook bent waar je bent met alles wat je doet. En dat we dit met heel veel mensen kunnen delen.
En hopelijk gaan heel veel mensen meedoen aan dat nieuwe verhaal. Met dat vergezicht. En vooral ook: doorzien wat er eigenlijk allemaal onbewust gebeurt. Op je bord, aan je lijf, in je hoofd, om je heen.
En hoe leuk dat eigenlijk is. Hoe bevrijdend dat kan zijn.
Dat hebben we hopelijk een beetje gedaan in deze aflevering. Heel erg veel dank daarvoor. Dit is alles wat ik graag wilde en meer.
Dat we dit soort gesprekken die wij samen hebben ook kunnen delen. En als er maar één of twee mensen zijn die hierdoor denken: hé, ik zie het nu ineens anders, en daardoor sterker staan om andere beslissingen te nemen, dan is dat al zo waardevol.
Die macht pakken, die kracht voelen, dat is wat verandering veroorzaakt.
En misschien ook dat mensen anders gaan kijken naar acteurs en actrices. Naar het beeld dat ze van hen zien.
Ja, absoluut. Dank je wel, lieve Thekla, voor alles wie je bent en wat je doet.
Wat is de beste plek om jou te volgen? Als mensen denken: ik wil alles van haar zien en weten. Is dat @theklareuten op Instagram?
Ja. Er is eigenlijk maar één plek en dat is Instagram. En ik heb daar een enorme haat-liefdeverhouding mee. Maar ik zet er af en toe iets op.
En het is een beetje zoals bij de wardrobes van Ronald van der Kemp: het veroudert niet. Je kunt ook terug in de tijd kijken. Ik meen alles nog steeds wat ik daar ooit heb gedeeld.
Helemaal goed. We zetten het in de shownotes.
Dit was deze aflevering van Dit is een goede podcast voor een duurzamer leven. Vanuit de Hortus Botanicus in Amsterdam. Deze historische Hortus heeft een collectie planten van over de hele wereld. En hier zie je hoe waanzinnig, maar ook hoe kwetsbaar de natuur is. En hoe onmisbaar planten zijn voor al het leven op aarde.
Echt een speciale plek, toch?
Zeker.
Tot de volgende Goede Podcast. En laat het ons weten of je deze ook een goede vond. Je kunt een review achterlaten op Spotify, Google Podcasts, Apple Podcasts of waar je ook luistert. Dat helpt enorm en zorgt ervoor dat anderen ons makkelijker kunnen vinden.
Wil je iets goed doen? Doe dat bijvoorbeeld door een review achter te laten. Wil je iets vragen, heb je een idee of feedback? Stuur me een mailtje via goedepodcast@gmail.com of vind me op Instagram, @mariekeijskoot.
Dank je wel voor het luisteren en voor je steun aan een duurzamere wereld. Want samen maken we die massa die het verschil maakt.
Deze podcast werd gemaakt door Max van Nieveld. Hij deed het geluid en het beeld. Ruud Hermans gaf ons audioadvies. Edmé Koorstra werkte aan de muziek.
Barbara van Amelsvoort en Willeke de Vlierhaar zijn de helden van de Hortus die dit mede mogelijk maakten. En ik deed zelf de redactie, de productie en de presentatie.
Dus ook dank aan mij.
Ja, dank je Marieke.
Dit was ’m.
Yes. Leuk.
Geluid, beeld, techniek: Max van Nievelt
Audio-ondersteuning: Ruud Hermans
Muziekbewerking: Edmé Koorstra (original track: Cinematic Adventure Trailer by MAPA)
Vormgeving: Michel Walpot (origineel ontwerp: The Green House)
Online boost: Patrick Klerks | Online Slimmerik
Mede mogelijk gemaakt door: Hortus Botanicus Amsterdam | Barbara van Amelsfort en Willeke te Flierhaar